en

 

انواع تراکم در فرش ماشینی

 

1- تراکم گره

یکی از مشخصات فیزیکی بسیار مهم هر فرش، که هنگام خرید فرش توسط مشتری نیز عامل تعیین‌کننده می‌باشد، «تراکم گره» فرش است. تراکم گره فرش عبارت است از تعداد گره یک فرش در واحد سطح (یک متر مربع، یک دسی متر مربع یا یک اینچ مربع). برای تعیین آسان میزان آن، می‌توان تعداد گره‌های پشت فرش در یک متر مربع (یا هر واحد سطح) را شمارش و سپس به عنوان تراکم گره فرش بیان نمود. به طور مثال تراکم گره یک فرش کم تراکم، معادل  250000 گره بر متر مربع است که به لاتین به صورت زیر نوشته می‌شود:

Pile density = 250,000 (1/m2)

نحوه قرارگیری هرگره در بافت زمینه فرش‌های «خاب بریده» معمولاً به شکل حرف لاتین V می‌باشد. پس می‌توان نتیجه گرفت که هرگره در پشت فرش معادل دو نخ خاب عمودی در روی سطح قابل رؤیت این‌گونه از فرش می‌باشد. بنابراین، می‌توان به جای شمارش تعداد گره‌های پشت فرش، تعداد نخ‌های خاب روی فرش در متر مربع را شمارش نمود و سپس با نصف کردن این عدد، عدد حاصل را به عنوان تراکم گره فرش بیان نمود. بدیهی است در فرش‌های «خاب حلقه»چنین پیچیدگی وجود ندارد و به طور طبیعی هرگره پشت فرش معادل یک حلقه در روی سطح فرش می‌باشد. پس تعداد حلقه‌های روی فرش در متر مربع، معادل تراکم گره فرش خواهد بود. نکته مهمی که باید در این‌جا به آن اشاره کرد، ارتباط بین تراکم گره فرش و سایر تراکم‌هایی است که در مورد یک فرش ماشینی، رایج بوده و در صنعت و یا بازار خرید و فروش آن به کار می‌رود.

 

2- تراکم تاری فرش 

«تراکم تاری» فرش یا «تراکم عرضی» تعیین کننده تعداد نخ‌های تار(چله) در یک متر عرض بافت است. از آن‌جایی که نخ‌های تار جهت ورود به منطقه بافت ماشین، الزاماً از فاصله بین دندانه‌های شانه ماشین بافندگی فرش ماشینی عبور می‌کنند، تراکم تاری تابعی از تعداد دندانه‌های شانه ماشین بافندگی می‌باشد که در بخش بعدی بیشتر به آن پرداخته خواهد شد. تراکم تاری، پارامتر کاربردی نیست و در مباحث فنی و همچنین به هنگام خرید و فروش فرش، چندان به کار نمی‌رود.

 

3- تراکم پودی فرش

«تراکم پودی» همان «تراکم طولی فرش» (تراکم نخ‌های پود در راستای طول فرش) و یا تراکم پودی برزنت فرش است و به تعداد نخ‌های پود در یک متر (و گاه یک اینچ) طول فرش گفته می‌شود. بدیهی است برای داشتن تراکم گره بالاتر در فرش، نیاز به تراکم پودی بالاتر خواهد بود. هرچه تراکم پودی فرش بیشتر باشد، فرش اصطلاحاً «سفت تر» خواهد شد و مشکل جمع شدن، تاخوردن و چروک شدن فرش وجود نخواهد داشت. در فرش‌های ماشینی که تراکم پودی پایینی دارند (به طور مثال فرش‌های 350 شانه با ارتفاع خاب کم)، فرش هنگام استفاده به راحتی چروک شده یا موقع شستشو تغییر ابعادی داده و حتی آبرفتگی‌های بالاتر در آن به وجود می‌آید.

بنابراین، می‌توان گفت تراکم پودی نقش بسیار تعیین‌کننده‌ای در ثبات ابعادی فرش هنگام استفاده و شستشو دارد. در کشورهایی مانند ایران که فرش صرفاً یک کالای تزئینی و دکوری نبوده، به عنوان کالایی بادوام با انتظار طول عمر بالای 10 سال می‌باشد، فرش‌های با تراکم پودی بالاتر به فرش‌های کم تراکم ترجیح داده می‌شوند.

4- تراکم عرضی فرش (شانه)

در واقع، تراکم عرضی یا شانه، پارامتری برای بیان تعداد نخ‌های خاب در یک متر عرض فرش می‌باشد. برای بیان تراکم عرضی فرش، تعداد دندانه‌های شانه در یک متر طول شانه ماشین بافندگی را بیان می‌کنند. تراکم عرضی فرش را با «شانه» بیان می‌کنند. به طور مثال، فرشی که در ماشین بافندگی 500 شانه (با 500 دندانه در یک متر شانه) بافته می‌شود، به فرش تراکم 500 شانه معروف است و به این معنی است که در یک متر عرض فرش بافته شده، 500 نخ خاب وجود دارد.

لازم به ذکر است که تعداد نخ‌های خاب هر فرش، بسیار بیشتر از تعداد دندانه‌های ماشین بافندگی است.

بنابراین، از فضای بین دو دندانه متوالی شانه، بین 5 تا 10 نخ خاب عبور می‌کند اما به هنگام بافت، در هر رج از فرش، تنها یکی از نخ‌های خاب از بین چندین نخ خاب یک دندانه شانه انتخاب و بافته می‌شود. به همین دلیل است که تراکم عرضی هر فرش با نمره شانه ماشین بافندگی، یکی است. واضح است که تعیین نمره شانه ماشین بافندگی یا تراکم شانه فرش بافته شده، به آسانی و با شمارش تعداد نخ‌های خاب در یک متر عرض آن، به راحتی امکان‌پذیر است.      

از طرف دیگر، با کمی بررسی می‌توان پی برد که تعداد چله‌های مصرفی در یک متر عرض فرش، بسیار بیشتر از تعداد دندانه‌های شانه ماشین بافندگی در یک متر شانه است. بنابراین، از فاصله بین هر دو دندانه شانه، 2، 3 و یا 4 نخ چله عبور داده می‌شود.

پس می‌توان نتیجه گرفت که تراکم تاری فرش مضربی از نمره شانه یا تراکم شانه فرش می‌باشد. به طور مثال برای فرش 500 شانه‌ای که در هر دندانه شانه، 3 نخ چله عبور داده می‌شود، تراکم شانه فرش، 500 و تراکم تاری 1500 در متر می‌باشد.  بدیهی است هر چه نمره شانه ماشین بالاتر باشد، مثلاً از 280، 350، 440 و 500 شانه به سمت 700، 1000 و1200 شانه، تعداد چله‌ها در یک متر عرض فرش بیشتر و یا تراکم تاری بالاتر خواهد بود. به طور طبیعی، برای داشتن فرش‌های متراکم‌تر و ظریف‌تر (تا حدّ دستباف‌گونه)، نیاز به تراکم تاری بسیار بالا خواهد بود.

لازم به یادآوری است که افزایش تراکم شانه و تراکم تاری فرش، مشکلاتی را به هنگام ساخت ماشین، انجام تعمیرات، نگهداری و نیز به هنگام بافت فرش پدید می‌آورد.

متراکم شدن بیش از حدّ دندانه‌های شانه، سخت‌ترشدن ساخت و تعمیر دندانه‌های شانه، تراکم بالاتر میل میلک‌های چله و خاب و احتمال درگیری بیشتر آن‌ها با یکدیگر، سایش بیشتر نخ‌های چله در تماس با دندانه‌های متراکم شانه و احتمالاً در تماس با یکدیگر به هنگام حرکت رفت و برگشتی دفتین، طولانی‌تر شدن توقف ماشین به هنگام تعویض اسنو چله (به دلیل زمان طولانی‌تر سربندی چله‌ها)، سخت‌تر شدن کار کارگران بافنده در یافتن نخ چله یا خاب پاره شده در میان انبوهی از نخ‌ها و گره زدن آن‌ها، تنها نمونه‌هایی از مشکلات ناشی از افزایش تراکم شانه یا تراکم تاری فرش در دستگاه بافندگی فرش ماشینی و در نتیجه افزایش قیمت تمام‌شده فرش می‌باشد.

  5- تراکم خاب فرش

تعداد ردیف‌های نخ خاب در واحد طول (متر یا اینچ) فرش را، «تراکم طولی خاب» یا مختصراً«تراکم خاب» فرش می‌گویند. برای اندازه‌گیری تراکم خاب، کافی است تعداد ردیف‌های نخ خاب در یک متر از طول فرش شمارش شود. با توجه به ثابت بودن تراکم در طول یک فرش، برای سهولت و سرعت بالاتر می‌توان تعداد ردیف‌های نخ خاب در 10 سانتی‌متر از طول فرش را شمرد و سپس در عدد 10 ضرب کرد.

 با توجه به تعاریف تراکم خاب، تراکم پودی و نوع بافت زمینه فرش می‌توان به راحتی ارتباط بین تراکم خاب و تراکم پودی را در فرش‌های ماشینی یافت. در فرش‌های تک پودی، به ازای هر پود فرش، یک ردیف نخ خاب در پشت فرش و دو ردیف نخ خاب در روی فرش دیده می‌شود.

پس در این نوع فرش‌ها، تراکم خاب برابر تراکم پودی فرش است. در فرش‌های دو پودی، به ازای هر دو پود، یک نخ خاب در روی فرش مشاهده می‌شود. در نتیجه، تراکم خاب نصف تراکم پودی است. در فرش‌های سه پودی، به ازای هر سه پودی که در فرش قرار داده می‌شود، یک نخ خاب در روی فرش دیده می‌شود. بنابراین، تراکم خاب معادل یک سوم تراکم پودی فرش (یا بر عکس، تراکم پودی سه برابر تراکم خاب فرش) است.

 

 6- تراکم فنی و تجاری

اگر چه تعاریف متعددی از انواع تراکم در فرش ماشینی ذکر شد، لیکن تمامی آن‌ها در عمل مورد استفاده قرار نمی‌گیرند. در واقع، از بین تراکم‌های یاد شده، تراکم شانه و تراکم خاب، مهم‌ترین و کاربردی‌ترین تراکم‌هایی هستند که در صنعت و بازار فرش ماشینی به کار می‌روند. به عبارت دیگر، عملاً تراکم یک فرش ماشینی از نظر فنی و تجاری، به صورت ترکیبی از این دو تراکم بیان می‌شود. به طور مثال، وقتی یک نمونه فرش به صورت «500 شانه تراکم 1000» بیان می‌شود، منظور آن است که تراکم نخ‌های خاب در عرض این فرش (تعداد نخ‌های خاب در یک متر عرض فرش)، 500 و تراکم نخ‌های خاب در طول فرش (تعداد نخ‌های خاب در یک متر طول فرش) 1000 می‌باشد.

بدیهی است با دانستن مقادیر این دو تراکم، می‌توان تراکم گره بر متر مربع فرش را از ضرب کردن این دو عدد در یکدیگر به دست آورد. 

 

منبع : بر گرفته از جامع ترین کتاب تخصصی فرش ماشینی

T.me/Machine_Made_Carpet_Book

 


 

 

 

 

 

 

 

تاریخ ارسال: 1396/12/23
تاریخ بروزرسانی: 1396/12/23
تعداد بازدید: 296
ارسال نظر