en

آغاز تولید فرش ماشینی در مهمترین مقصد صادراتی ایران، افغانستان

فرش ماشینی یکی از منسوجاتی است که به نسبت بسیاری از منسوجات دیگر روش تولید آسانتری دارد. در حالی که در تولید سایر کالاهای نساجی مانند نخ یا الیاف نیاز به خطوط تولید و مجموعه ای از ماشین آلات است، برای تولید فرش ماشینی تنها نیاز به یک ماشین بافندگی آن هم با تکنولوژی نه چندان پیچیده است و خط تکمیل و آهاری که از نظر تکنولوژی و مکانیزم کار ماشین آلاتی مانند شیرینگ، بسیار ساده و حتی قابل ساخت است. بنابراین می توان گفت که صنعت فرش ماشینی از نظر سهولت ورود رقبای جدید و در نتیجه فشردگی رقابت می تواند آسیب پذیر باشد.

حجم انبوه کارخانجاتی که در دهه ی هفتاد و هشتاد شمسی در سراسر کشور بویژه شهرهای کاشان و آران و بیدگل بصورت قارچ گونه تاسیس شدند خود مهر تاییدی بر این ادعاست. البته این موضوع منحصر به صنعت فرش ماشینی نیست. اساسا این یکی از اصول علم اقتصاد و بازرگانی است که کالایی که تکنولوژی تولید آن سطح پایینی داشته یا به راحتی قابل دسترس باشد، همواره در معرض تهدید ورود رقبای جدید خواهد بود. ورود کشور افغانستان به عرصه تولید فرش ماشینی نیز از همین اصل تبعیت می کند. آمارها نشان می دهد حجم واردات فرش ماشینی افغانستان از ایران سالانه بالغ بر یکصد و پنجاه میلیون دلار است. این حجم از واردات سبب شده است تا از یک سو افغانستان بزرگترین مقصد صادرات فرش ماشینی ایران طی 5 سال گذشته با سهم صادرات 45 درصدی باشد و از سوی دیگر برخی تاجران افغانی و تولیدکنندگان ایرانی فرش ماشینی به فکر تولید این کالا در خاک افغانستان بیافتند. روند تاسیس کارخانجات فرش ماشینی در افغانستان از حدود 5 سال پیش و با انتقال ماشین های بافندگی ماکویی اسقاطی از ایران به افغانستان شده است. اگر چه آمار دقیقی از تعداد کارخانجات تولید فرش ماشینی راه اندازی شده در افغانستان و حجم تولید سالانه آنها در دست نیست، لیکن تحقیقات میدانی حکایت از راه اندازی نزدیک به 30 ماشین بافندگی از انواع ماکویی، ADR و ASR می باشد.

بازار مصرف افغانستان بدلیل قدرت خرید بسیار پایین مردم کشش مصرف فرش های ماشینی گران قیمت ندارد. برعکس، فروش انواع فرش های ماشینی با تراکم پایین و رنگ بندی های خاص با تنوع رنگ کم و در نتیجه ارزان قیمت در چنین بازاری به سهولت انجام می شود. بدیهی است بافت چنین فرش هایی نیاز به تکنولوژی بالای ماشین آلات، نخ های ظریف با کیفیت و هنر دست طراحان چیره دست ندارد. بنابراین به نظر می رسد تولید این کالا در کشور افغانستان کار چندان دشواری نباشد. بویژه در شرایطی که تقریبا تمام مواد اولیه فرش های تولید افغانستان به آسان و با قیمت مناسب از داخل ایران تامین می شود.

سوال اصلی اینجاست که آیا تولید فرش ماشینی در افغانستان برای صنعت فرش ماشینی ایران یک تهدید است ؟

پاسخ این سوال به دو دلیل، بله است. اولا هر رقیب جدید ولو رقیب ضعیف و کم توان بهر حال رقیب است و می تواند در دراز مدت بر بازار صادرات فرش ماشینی ایران تاثیر گذار باشد. ثانیا این رقیب نوپا، خود بزرگترین مقصد صادراتی فرش ماشینی ایران است. این بدان معنی است که تولید و عرضه فرش ماشینی در افغانستان می تواند سهم صادرات ایران به افغانستان را تحت تاثیر قرار داده و در دراز مدت کاهش دهد. در واقع اگر چنین رقیبی، کشوری بود که یکی از مقاصد صادرات فرش ماشینی ایران نبود، نگرانی کمتری وجود داشت. ذکر این نکته خالی از لطف نیست که اگر چه نباید خط ظهور این رقیب نوپا را دست کم گرفت لیکن با  نگاهی اجمالی به واقعیت های زیر ساختی کشور افغانستان می توان بدلایل زیر نتیجه گرفت که حداقل تا 5 سال آینده این خطر چندان جدی نخواهد بود:

-ضعف، کمبود و حتی نبود زیر ساخت های اصلی توسعه این صنعت در افغانستان مانند برق

-کمبود نیروی کارگری ماهر و نیروی فنی و متخصص حداقل تا 5 سال آینده

-نبود زیر ساخت تولید مواد اولیه فرش ماشینی مانند انواع الیاف و نخ های مورد نیاز و وابستگی کامل به خارج کشور افغانستان

-کمبود امنیت سرمایه گذاری بعنوان مهمترین مانع توسعه صنعتی افغانستان

تاریخ ارسال: 1396/8/9
تاریخ بروزرسانی: 1396/8/9
تعداد بازدید: 424
ارسال نظر